۴.۵ هکتار بافت تاریخی محله «باباطاهر» خرم‌آباد بازآفرینی شد

داریوش بارانی بیرانوند روز سه شنبه در آیین افتتاح پروژه بازآفرینی شهری محله درب باباطاهر در خانه آخوند ابو اظهار داشت: در این راستا هشت هزار و ۲۰۰ متر مربع عملیات کف سازی و ۵۰۰ متر جداره سازی صورت گرفته و جمعیتی بالغ بر یکهزار و ۱۰۰ نفر از این عملیات بازآفرینی بهره مند شده اند.

وی افزود: بازآفرینی شهری محله باباطاهر به عنوان هسته اولیه شکل گیری خرم آباد، نقطه شروع چرخه ای بلندمدت برای احیای اعتماد عمومی، بازگشت جمعیت و ارتقای کیفیت زیست در بافت های تاریخی شهر است.

بارانی بیرانوند عنوان کرد: درب باباطاهر یکی از قدیمی ترین محلات خرم آباد و نقطه آغاز شکل گیری شهر جدید خرم آباد پس از انتقال از دشت جنوبی به محدوده کنونی در مجاورت رودخانه و تپه قلعه فلک الافلاک است.

وی با تشریح پیشینه تاریخی شهر گفت: پس از آنکه شهر شاپورخواست یا خرم آباد قدیم به دلایل مختلف از محدوده ای در دشت جنوبی، حوالی ماسور یا تیربازار منتقل شد، مکان یابی هوشمندانه در پیچ رودخانه خرم آباد و در کنار تپه قلعه فلک الافلاک صورت گرفت که محله باباطاهر نقطه آغاز این استقرار جدید بود.

شهردار خرم آباد ادامه داد: این محله در طول دهه ها و حتی قرن ها با مطالبات معوق فراوانی مواجه بوده و بنا به گفته پژوهشگران حوزه بافت تاریخی بیش از ۱۰۰ سال مطالبه تحقق نیافته در دل این محدوده نهفته است.

بارانی بیرانوند با اشاره به وضعیت نامناسب زیستی باباطاهر در مقایسه با بسیاری از روستاهای لرستان گفت: در مقطعی وضعیت معابر، گذرگاه ها و کیفیت زیستی این محله حتی از روستاهای استان نامناسب تر بود اما مردم نه اعتراض می کردند و نه مطالبه ای داشتند که این رفتار نشان می داد ساکنان از مرحله اعتراض عبور کرده و دچار فرسودگی اجتماعی شده اند.

وی ادامه داد: مطالعات دانشگاهی نشان می دهد بخش قابل توجهی از جمعیت اصیل این محله مهاجرت کرده و عمدتا در محله علوی ساکن شده اند در حالی که باباطاهر زمانی محل سکونت افراد متمول و دارای جایگاه اجتماعی، فرهنگی و علمی شهر بوده که این موضوع در معماری غنی و مقیاس خانه های محله کاملا مشهود است.

بازآفرینی شهری پروژه ای پایان پذیر نیست

شهردار خرم آباد همچنین با تاکید بر تفاوت ماهوی بازآفرینی شهری با پروژه های عمرانی رایج گفت: بازآفرینی شهری مانند احداث یک تقاطع غیرهمسطح نیست که با اتمام عملیات عمرانی و افتتاح، پایان یابد بلکه فرآیندی مستمر و مبتنی بر مشارکت اجتماعی و شبیه روشن کردن چراغی است که به یک محدوده نور می دهد.

بارانی بیرانوند افزود: شهرداری خرم آباد برای نخستین بار با مصوبه شورای اسلامی و پس از بازدید اعضای شورا از بافت تاریخی یزد اجازه ورود به بازآفرینی محله باباطاهر به معنای کامل را دریافت کرد که شامل ترمیم جداره ها، سردرها، ورودی ها، کف سازی معابر و ساماندهی فضاهای شهری بود.

وی با اشاره به اقدامات همزمان اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی لرستان تصریح کرد: همزمان با ورود شهرداری، مرمت و بازآفرینی خانه های تاریخی در این بافت آغاز شده و این فضاها در قالب گالری های هنری، نگارخانه ها، رستوران های سنتی و اقامتگاه های بوم گردی در حال احیا هستند که پیوند فرهنگی پروژه را تقویت می کنند.

وی بیان کرد: بازآفرینی شهری پیش از هر اقدام کالبدی به دنبال ترمیم امید و اعتماد عمومی است و امروز شاهد افزایش ارزش افزوده املاک و بازگشت مالکان برای برنامه ریزی مجدد بر روی دارایی های خود در این محله هستیم.

بازآفرینی محله بقعه امامزاده زید بن علی

شهردار خرم آباد با اشاره به برنامه های آینده گفت: به دستور استاندار لرستان مقرر شده است سال ۱۴۰۵ پروژه بازآفرینی محله بقعه امامزاده زید بن علی آغاز شود که با مساحتی مشابه باباطاهر به دلیل نبود حریم مناسب برای حرم، با مشکلات منظر شهری مواجه است.

بارانی بیرانوند افزود: در این محدوده ۹۳ ملک به اداره اوقاف واگذار شده تا تخریب و حریم امامزاده ایجاد شود اما این املاک به اجاره واگذار شده اند و لازم است این حق محقق شود چرا که این محدوده یکی از مهم ترین نقاط تلاقی کاربری های مذهبی، فرهنگی و تجاری شهر خرم آباد می باشد.

وی از آغاز عملیات عمرانی محدوده قلعه فلک الافلاک پیش از عید نوروز خبر داد و گفت: با تخلیه و واگذاری این محدوده به اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، خرده فضاهای شهری متعددی شامل گذرهای فرهنگی، ورودی ها و پیش ورودی ها در اطراف قلعه ایجاد خواهد شد.

وی همچنین اعلام کرد: عملیات اجرایی پارک پاسنگر به عنوان یک اکوپارک با قابلیت توسعه تا بیش از ۲۰۰ هکتار در فاز نخست با وسعت هشت هکتار پیش از عید نوروز آغاز می شود.

شهردار خرم آباد با اشاره به تداوم بازآفرینی در سطح شهر گفت: بازآفرینی میدان تاریخی سه سیک، بازگشایی خیابان حافظ و اجرای پروژه بام خاطره ها از جمله اقداماتی است که ادامه خواهد یافت و برنامه ریزی شده است.

استقرار مدیریت مستقل برای بافت های تاریخی ضروری است

معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل سازمان بازآفرینی شهری ایران نیز بر لزوم استقرار مدیریت مستقل و محله محور برای بافت های تاریخی تاکید کرد و گفت: تعیین شهردار ناحیه ویژه برای پهنه های تاریخی می تواند نقش موثری در ساماندهی، حفاظت و بازآفرینی این محدوده ها داشته باشد.

عبدالرضا گلپایگانی اظهار کرد: اگر شهرداری‌ها از جمله خرم‌آباد نیز این موضوع را پیگیری کنند، استقرار مدیریتی که صرفا بر حوزه محله تاریخی تمرکز داشته باشد کمک بزرگی به بهسازی، نوسازی و احیای بافت تاریخی شهر خواهد کرد.

وی افزود: تجربه سایر شهرها نشان می دهد میراث فرهنگی در این زمینه همکاری های موثری داشته و در صورت نیاز، وزارت کشور نیز می تواند برای تسریع در طی مراحل اداری و قانونی این موضوع همراهی لازم را انجام دهد.

مدیرعامل سازمان بازآفرینی شهری ایران با اشاره به بهره برداری سراسری پروژه های وزارت راه و شهرسازی در کشور تصریح کرد: سهم لرستان از این طرح ها شامل حدود سه هزار و ۴۰۰ واحد مسکونی شهری و روستایی در بافت های فرسوده و پروژه های راه و راهسازی با اعتباری نزدیک به ۵.۲ همت بود.

گلپایگانی ادامه داد: بخشی از این واحدها در بافت های فرسوده ای احداث شده اند که ساخت آنها با مشارکت مستقیم مردم انجام شده و هدف اصلی آن ارتقای ایمنی، افزایش کیفیت سکونت و تقویت تاب آوری شهری بوده است.

پادگان صفر۷؛ تبدیل یک گره شهری به پروژه پیشران

مدیرعامل سازمان بازآفرینی شهری ایران با اشاره به یکی از پرونده های قدیمی شهر خرم آباد گفت: موضوع پادگان ۰۷ که سال ها به عنوان یک گره شهری مطرح بود با رویکرد جدید در مسیر حل و فصل قرار گرفته و پیش نویس تفاهمنامه این پروژه تنظیم شده است تا به یک پروژه پیشران شهری تبدیل شود.

گلپایگانی افزود: در خیابان موازی حافظ و ۱۷ شهریور نیز برنامه هایی با محوریت بازآفرینی مبتنی بر آب در دستور کار قرار دارد و در محله علی آباد هم ادامه اقداماتی که در گذشته آغاز شده بود در برنامه های آتی دنبال می شود.

وی بیان کرد: هرچند رکود ساخت و ساز و دشواری در جذب شریک سرمایه گذار، چالش هایی ایجاد کرده اما امیدواریم عملیات اجرایی این طرح ها از سال آینده آغاز شود و همزمان مردم به خانه های ایمن تر دست یابند.

ایرنا