ثبت ۵۸ اثر ایران در فهرست موقت یونسکو

علیرضا ایزدی اظهار کرد: کشورهای عضو یونسکو هر سال تنها امکان ثبت یک پرونده را دارند؛ به همین دلیل سال آینده قله الموت و در سال‌های بعد دیوار گرگان، آسبادها و شهر تاریخی طوس برای ثبت جهانی ارائه می‌شود.

وی افزود: پرونده قلعه الموت برای ثبت جهانی به یونسکو ارسال شده است و پس از پذیرش اولیه، پاسخ‌های لازم ارائه شد. مهرماه امسال ارزیاب یونسکو بازدید میدانی انجام داد و پیش‌بینی می‌شود این اثر تابستان سال آینده به فهرست جهانی اضافه شود.

ایزدی ادامه داد: قلعه الموت به معنای آشیانه عقاب یکی از قلعه‌های تاریخی ایران است که بخش‌های زیادی از آن ویران شده و آثاری از آن برجا مانده است. دژ الموت در منطقه الموت قزوین، شمال شرقی روستای گازرخان و در فاصله حدود ۱۰۵ کیلومتری از قزوین قرار دارد. موقعیت قلعه بر فراز صخره‌ای به بلندای ۲.۱۶۳ متر از سطح دریا که بلندی صخره از زمین‌های پیرامون خود ۲۰۰ متر و گستره دژ ۲۰ هزار متر مربع است. این صخره با شیب تند و پرتگاه‌های عمیق، خطرناک و غیرقابل دسترسی بخشی از معماری استحکامات دژ را تشکیل می‌دهد.

دیوار گرگان، آسبادها و شهر تاریخی طوس

مدیرکل دفتر ثبت آثار تاریخی و حفظ و احیای میراث معنوی و طبیعی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی درباره دیوار گرگان نیز گفت: این دیوار یکی از بی‌نظیرترین سازهای معماری دوره ساسانی با کاربری حفاظتی و امنیتی مانند دیوار چین است که در حد فاصل خزر تا ارتفاعات شمال خراسان شمالی قرار دارد. به مرور بخشی از این دیوار تخریب و بخشی به زیر خاک رفته است. بعد از کاوش‌های باستان‌شناسان مطرح دنیا، پرونده این اثر آماده و به یونسکو ارسال شد و مورد پذیرش قرار گرفت و بعد از ثبت جهانی قله الموت این پرونده برای ثبت مطرح می‌شود.

ایزدی درباره آسبادها نیز توضیح داد و یادآور شد: آسبادها، قدیمی‌ترین آسیاب‌های بادی عمودمحور در جهان هستند که در منطقه شرق ایران ساخته شده‌اند. با توجه به اسناد تاریخی موثق، خاستگاه این آسبادها در منطقه سیستان است. آسبادها در گذشته رکن اصلی دوام و پایداری معیشت نیاکان شرق ایران بوده‌اند و همچنین نمونه بارزی از معماری سنتی ایران با رویکردی پایدار، استفاده از مصالح بومی و انرژی پاک باد به‌شمار می‌آیند. به‌دلیل ویژگی‌های خاص و منحصر به فرد آسبادها و با توجه به جنبه‌های عملکردی و زیباشناسانه، بررسی آنها از اهمیت خاصی برخوردار است. آسبادها در شرق ایران، خراسان و سیستان چند دسته تقسیم می‌شوند و تنوع و گستردگی مخصوص به خود را دارند.

وی با بیان اینکه پرونده شهر تاریخی طوس شهریور سال آینده به یونسکو ارسال می‌شود، اضافه کرد: این شهر یکی از مهمترین شهرهای تاریخی ایران حد فاصل بین دو محور تمدنی نیشابور، مرو و هرات در جغرافیای فرهنگی ایران قرار می‌گیرد و علاوه بر آرامگاه فردوسی مدفن بیش از ۵۰۰ شخصیت مذهبی و اندیشمند بزرگ دوره های تاریخی ایران مانند امام محمد غزالی محسوب می‌شود.

بندر تاریخی سیراف در انتظار ثبت

مدیرکل دفتر ثبت آثار تاریخی و حفظ و احیای میراث معنوی و طبیعی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گفت: پرونده بندر تاریخی سیراف از استان بوشهر در ۲ روز آینده برای ثبت در سال ۱۴۰۶ به یونسکو ارسال می‌شود. سیراف یکی از قدیمی‌ترین بنادر کشور پیشینه هخامنشی و اشکانی دارد و آنچه برای ما مستند است پیشینه ساسانی تا میانه اسلامی است که به دلیل زلزله از بین می‌رود.

ایزدی افزود: مجموعه هارونی نیز دارای اهمیت و پرونده آن در حال تدوین است، شهریور سال آینده پرونده برای قرار گرفتن در فهرست موقت به یونسکو ارسال خواهد شد.

سالانه بیش از ۲۰۰ اثر در کشور به ثبت می رسد/ ثبت۵۷ اثر ملموس و غیرملموس در یونسکو

مدیرکل دفتر ثبت آثار تاریخی و حفظ و احیای میراث معنوی و طبیعی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در پاسخ به این پرسش که چه تعداد اثر در انتظار ثبت ملی قرار دارد، گفت: برای ثبت ملی آثار محدویت وجود ندارد متولیان میراث فرهنگی در استان‌ها هر سال ۲۰۰ تا ۲۵۰ پرونده را آماده و پس از کارشناسی و تصویب در شورای ثبت استان ها، پرونده‌ها در کمیته کارشناسی بررسی می‌شود پس از آن پرونده‌ها در شورای‌های تخصصی حریم، آثار ملموس و ناملموس طبیعی منقول نیز مطرح، بررسی و پس از تصویب در فهرست آثار ثبت ملی به ثبت می‌رسند.

ایزدی ادامه داد: ایران دارای یک میلیون اثر است که تاکنون ۴۳ هزار اثر به ثبت ملی و ۲۷ اثر ملموس و ۲۹ اثر ناملموس به ثبت جهانی رسیده است. بخشی از پرونده‌هایی که در یونسکو به ثبت رسیده زنجیره‌ای مانند کاروانسراها و باغ‌ها، تک اثر مانند قنات‌های ایرانی و بنا مانند تخت جمشید، پاسارگادمیدان، نقش جهان و تخت سلیمان در آذربایجان غربی است.

وی تصریح کرد: با توجه به اینکه کشورها هر سال فقط می‌توانند یک اثر در یونسکو ثبت کنند و ایران دارای آثار غنی در حوزه ملموس و ناملموس است هر سال تعدادی از آثار برای ثبت موقت به این سازمان ارسال می‌شود تا در سال‌های آینده در فهرست ثبت ملی قرار گیرند.