به نقل از پایگاه اطلاع‌رسانی حج، مسجد البیعه، یکی از کهن‌ترین مساجد مکه و یادگار یکی از مهم‌ترین رخدادهای تاریخ صدر اسلام است؛ جایی که مردم یثرب برای نخستین‌بار با پیامبر اسلام(ص) بیعت کردند و مسیر گسترش اسلام در مدینه رقم خورد. بنای این مسجد به قرن دوم هجری بازمی‌گردد و در سال ۱۴۴ قمری به دستور منصور عباسی ساخته شد. این مسجد که در منابع تاریخی به نام‌های «شِعب‌البیعه» و «شِعب‌الأنصار» نیز شناخته می‌شود، محلی است که در آن بیعت عقبه اول و دوم رخ داد و به همین دلیل عنوان «مسجد البیعه» بر آن نهاده شد. در برخی منابع، به مساجدی دیگر با نام «البیعه» نیز اشاره شده است؛ از جمله مسجد الغنم و مسجد الجن، که هریک به واقعه بیعتی دیگر مرتبط دانسته شده‌اند.
این مسجد در دامنه جنوبی کوه ثبیر و نزدیک جمره عقبه واقع شده و بیرون از حدود شرعی مِنای امروزی قرار دارد. در گذشته این منطقه در دل دره‌ای تنگ قرار داشت، اما با توسعه مشاعر و گسترش مسیرهای جمرات، اطراف مسجد از حالت محصور خارج شد و اکنون در انتهای مسیر خروجی طبقه دوم جمرات به سمت مکه دیده می‌شود. فاصله مسجد تا جمره عقبه حدود سیصد تا پانصد متر است و زائران حج هنگام عبور از این منطقه، به‌ویژه در مسیر بازگشت از جمرات، معمولاً با بنای ساده اما تاریخی آن روبه‌رو می‌شوند. قرار گرفتن مسجد در راه اصلی منا، همواره آن را در منظر پژوهشگران و زائران علاقمند به اماکن اسلامی قرار داده است.

بنای مسجد البیعه در حال حاضر محیطی مستطیل‌شکل به مساحت تقریبی ۵۰۰ متر مربع است که با سنگ و آجر ساخته شده و سقف ندارد. طول بنا نزدیک به ۲۸ متر و عرض آن حدود ۱۷ متر گزارش شده است. درون مسجد یک محراب سنگی و صحن گسترده‌ای قرار دارد که نمازگزاران و بازدیدکنندگان می‌توانند در آن توقف کنند. به‌سبب قرارگرفتن مسجد در پشت کوه، این بنا در دوره‌های گذشته از دید رهگذران پنهان بود؛ اما پس از پروژه‌های عمرانی بزرگ در مشعر و منا، اکنون مسجد کاملاً نمایان است و پیرامون آن را نرده‌های آهنی احاطه کرده است. بخشی از کتیبه تاریخی مسجد همچنان بر دیوارهای آن باقی است و از قدمت آن حکایت می‌کند.
تاریخ این مسجد در منابع متعدد ثبت شده و نشانه‌هایی از بازسازی‌های مکرر آن در طول قرن‌ها به چشم می‌خورد. بر اساس کتیبه اصلی، ساخت نخستین مسجد به فرمان منصور عباسی انجام شد و در سال ۶۲۹ قمری نیز به دستور المستنصر بالله عباسی بازسازی گردید. مورخان برجسته‌ای همچون ابن جبیر و ابن تیمیه در سده‌های مختلف از این مسجد یاد کرده‌اند و فاسی، تاریخ‌نگار مکه، درباره آن نوشته است که مسجد دارای دو رواق با سه گنبد بوده و پشت آن میدانگاهی قرار داشته است. این بنا در مقاطع مختلف دچار تخریب شد و در عصر عبدالحمید دوم عثمانی مرمت گردید. در دوره سعودی نیز تعمیراتی در زمان ملک فهد در بخش‌هایی از مسجد صورت گرفت.

اهمیت مسجد البیعه تنها در معماری یا قدمت آن نیست، بلکه به دلیل رویدادهای سرنوشت‌سازی است که در همین مکان رخ داد. بنابر گزارش‌های تاریخی، پیامبر اسلام(ص) در ایام حج قبایل را به اسلام دعوت می‌کرد و در سال یازدهم بعثت، گروهی از خزرجیان که به مکه آمده بودند با شنیدن قرآن از رسول خدا(ص) ایمان آوردند. یک سال بعد، ۱۲ نفر از اوس و خزرج در این مکان با پیامبر(ص) بر ایمان و ترک گناهان بیعت کردند؛ بیعتی که بعدها «بیعت عقبه اول» یا «بیعت النساء» نام گرفت. در سال سیزدهم بعثت نیز ۷۳ مرد و دو زن از مدینه با پیامبر(ص) بیعت کردند؛ بیعت عقبه دوم که زمینه‌ساز هجرت پیامبر(ص) و تأسیس نخستین جامعه اسلامی در مدینه شد.

مسجد البیعه امروز یادگار عینی این دو پیمان بزرگ است و به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نشانه‌های آغاز شکل‌گیری امت اسلامی شناخته می‌شود. این مسجد اگرچه از نظر معماری بنایی ساده و بی‌تزیین است، اما به سبب جایگاه تاریخی خود ارزش فراوانی برای مسلمانان دارد. قرار گرفتن آن در مسیر اصلی مشاعر، امکان بازدید آسان‌تر زائران را فراهم کرده و کتیبه‌های تاریخی باقی‌مانده، همچنان اهمیت این مکان را به نسل‌های آینده یادآور می‌شود. با گذشت قرن‌ها از ساخت آن، مسجد البیعه همچنان از نقاط برجسته تاریخی مکه است و پیوندی زنده با یکی از مهم‌ترین مقاطع حیات پیامبر اسلام(ص) به شمار می‌آید.