خانه بانک ملی بجنورد؛ تلفیقی از معماری ایرانی و اروپایی
خانه بانک ملی بجنورد، نمونهای نادر از تلفیق معماری ایران و اروپا در عصر قاجار است که با بهرهگیری از مصالح و تکنیکهای سنتی ایرانی، همراه با الهام از سبکهای معماری اروپایی فضایی نو و چشمنواز برای گردشگران ایجاد کرده است.
در قلب خراسان شمالی شهر بجنورد، گوهری تاریخی میدرخشد که گواهی بر تلاقی دو فرهنگ، دو هنر و دو دوره زمانی است.
خانه بانک ملی بجنورد فراتر از یک ساختمان، قصهای است که در سنگ و کاشی و طرحهای معماری روایت میشود؛ داستانی از تبادل فرهنگی و همزیستی هنر ایرانی با زیباییهای معماری اروپایی.
این عمارت همچون نگینی در تابلوی شهر، با ظرافت و شکوهی بیمانند، تاریخ و هنر را در آغوش یکدیگر میفشارد و به بازدیدکنندگان فرصتی میدهد تا در گذرگاهی از زمان به تماشای عظمت و زیبایی معماری دو تمدن بنشینند.
در این بنا، ردپای هنرمندان و معماران دورانی را میتوان یافت که تلاش کردند با تلفیق عناصر بومی و نوظهور، اثری جاودانه بیافرینند.
گنجینهای از گذشته؛ مروری بر تاریخچه بنا
این بنا در سلسله قاجار و در آستانه ورود به عصر پهلوی به عنوان اقامتگاه یکی از چهرههای برجسته شهر بنا شد.
در آن زمان، بجنورد به عنوان یک مرکز تجاری و اداری مهم در منطقه خراسان، شاهد ورود ایده ها و سبک های جدیدی از اروپا بود که در معماری و هنر شهر نیز منعکس شد.
پس از انقلاب اسلامی، ساختمان به بانک ملی ایران واگذار شد و به عنوان یکی از مراکز مهم اداری و تاریخی شهر به کار گرفته شد.
این واگذاری نه تنها به حفظ این بنا کمک کرد بلکه آن را به عنوان یک نماد از ثبات و پایداری نهادهای دولتی در طول زمان معرفی نمود.
خانه بانک ملی در سال ۱۳۸۵ با شماره ۱۴۱۵۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید؛ این ثبت، گامی مهم در جهت حفاظت و پاسداری از این اثر ارزشمند برای نسلهای آینده به شمار میرود.
رقصی از رنگ و نور؛ بررسی ویژگیهای معماری
معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسانشمالی در این خصوص می گوید: معماری خانه بانک ملی، ترکیبی بدیع از سبکهای سنتی ایرانی و معماری اروپایی قرن ۱۸–۱۹ میلادی است.
محمدرضا قهرمانیان می افزاید: این تلفیق، نتیجه تلاشهای معمارانی بوده که سعی در ایجاد فضایی دلپذیر و زیبا با استفاده از الگوهای معماری هر دو فرهنگ داشتهاند.
از جمله ویژگیهای برجسته آن میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
سقف شیروانی «کلاهفرنگی» : همچون سربازی فداکار، آسمان را نگاهبانی میکند و نمادی از نوآوری است.
ستونهای قرینه با سرستونهای تزیینی: با ظرافت و دقت بینظیری از سنگ و چوب تراشیده شدهاند و تداعیگر معماری کلاسیک اروپایی هستند.
پنجرهها و ورودیهای قوسدار: که گویی به یکدیگر تعظیم میکنند و جریان نور و هوا را به لطافت در فضا توزیع میکنند.
کاشیکاریهای هفترنگ: همچون جواهراتی رنگین، قاب پنجرهها را تزیین کردهاند و جلوهای بیمانند به نمای ساختمان بخشیدهاند.
آینهای از هویت؛ اهمیت هنری بنا
خانه بانک ملی بجنورد، نمونهای از تبادل فرهنگی و هنری میان ایران و اروپا است و این بنا نه تنها بیانگر هنر و معماری آن دوره بلکه نشاندهنده روحیه نوآوری و سازگاری در جامعهی ایرانی است.
حفظ و نگهداری این بنا، گامی ارزشمند در جهت پاسداری از میراث فرهنگی و هنری کشور به شمار میرود و فرصتی را برای شناخت و درک بهتر تاریخ و فرهنگ ایران فراهم میآورد.
راهنمای بازدید
برای بازدید از خانه بانک ملی بجنورد، کافی است از مرکز شهر یا میدان فردوسی به خیابان امیریه جنوبی مراجعه کنید.
بهترین زمان برای بازدید، فصل بهار یا اواخر تابستان است، زمانی که طبیعت با رنگ و شادابی خود، منظرهای دلانگیز را خلق میکند.
با این حال به خاطر داشته باشید که ساختمان در حال حاضر کاربری اداری دارد، بنابراین با احترام به ساکنان و رعایت سکوت و آرامش، از زیباییهای این بنا لذت ببرید.
نگاه به آینده؛ پیشنهاداتی برای حفظ و پاسداری
خانه بانک ملی بجنورد، گوهری ارزشمند است که باید با دقت و وسواس از آن نگهداری کرد. توصیه میشود اقدامات لازم جهت مرمت و نگهداری این بنا انجام شود تا این اثر ارزشمند برای نسلهای آینده حفظ شود.
همچنین برگزاری تورهای گردشگری و نمایشگاههای هنری در این مکان میتواند به افزایش آگاهی عمومی در مورد اهمیت این بنا و میراث فرهنگی آن کمک کند و آن را به عنوان یک مقصد گردشگری جذاب معرفی نماید.
استان خراسان شمالی با داشتن هزار و ۱۵۱ اثر تاریخی شناسایی شده در شمال شرق کشور قرار دارد و سالانه پذیرای میلیون ها مسافر، گردشگر و زائر امام هشتم (ع) است که از این خطه گذر می کنند.
درباره نویسنده
نویسنده