بافت فرسوده؛ زخمی عمیق بر پیکر کهن شهر اردبیل

 چهره فرسوده و بافت‌های قدیمی شهر اردبیل در حال حاضر پاسخگوی نیازهای فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی ساکنان آن نیست و دگرگونی و بازآفرینی این چهره نه صرفا در ظاهر که در تار و پود حیات اجتماعی، امری ضروری و حیاتی است.

هم‌اکنون چهره و سیمای شهر اردبیل که دارای پیشینه غنی تاریخی از جمله خاستگاه سلسله بزرگی چون صفویه و زایشگر مکتب خاص خود در تاریخ فرهنگی، اجتماعی و سیاسی است، فرسوده شده و مبلمان شهری اغلب سکونت‌گاه‌های این شهر نیز نتوانسته خود را با سرعت توسعه تکنولوژی و معماری نوین هماهنگ سازد.

بر اساس اظهارات برخی شهروندان و مسئولان اجرایی، زنگ خطر ریزش بافت‌های فرسوده شهری در برابر حوادث طبیعی به صدا درآمده و هر گونه اهمال و تاخیر در ساماندهی این بافت‌ها خطرات احتمالی را تشدید کرده و ضروری است بهسازی بافت‌های فرسوده بیش از گذشته مورد توجه قرار بگیرد ، هر چند که بازسازی تعدادی از آنها در اردبیل شروع شده ولی کافی نیست و گره‌گشایی از این معضل نیازمند عزم و اهتمام جدی هم در سطح استان و هم در سطوح ملی است.

به عقیده کارشناسان ، برای جلوگیری از خطرات احتمالی بافت‌های فرسوده ضمن شناسایی سکونتگاه‌های غیررسمی در شهرها محله‌های هدف هم باید برای کارآفرینی مورد شناسایی و مطالعه قرار بگیرد تا هم از این طریق بافت‌های فرسوده شهری ساماندهی و زیباسازی شود و هم کارآفرینی در این محلات که دارای بیشترین فقیر و بیکار هستند در دستور کار قرار بگیرد.

بازسازی بافت‌های فرسوده شهری به کندی صورت می‌گیرد

علی قلی زاده، کارشناس عمران با بیان اینکه بازسازی بافت‌های فرسوده شهری در اردبیل ضروری است گفت: سالیان سال است بحث ساماندهی سکونتگاه‌های غیر رسمی و بافت‌های فرسوده شهری از سوی مسئولان مطرح شده ولی تا به حال جز نوسازی و بازسازی تعدادی از محلات اقدام مهمی صورت نگرفته است.

وی افزود: یکی از راهکارهای احیا و بازسازی بافت‌های فرسوده شهری، ارائه تسهیلات کم‌بهره برای ساخت مسکن و تهیه بانک اطلاعات بافت‌های فرسوده است که با تهیه آن می‌توان علاوه بر ساماندهی بافت‌های فرسوده، برنامه‌های مربوط به کارآفرینی و اشتغال‌زایی در محله‌های هدف را نیز محقق کرد.

این کارشناس عمران اضافه کرد: راهکار دیگر برای ساماندهی بافت‌های فرسودهتشکیل ستاد بازآفرینی در اردبیل است که با وجود تشکیل این ستاد هنوز اقدام خاصی در استان صورت نگرفته است.

قلی زاده بیان کرد: برای اینکه شاهد شهری زیبا، مقاوم در برابر حوادث طبیعی و عاری از آسیب‌های اجتماعی در اردبیل داشته باشیم، لازم است بهسازی بافت‌های فرسوده شهری ، گسترش حمایت‌های اجتماعی ،تعامل و اقدام مشترک نهادهای دولتی، عمومی، تعاونی و خصوصی به منظور ایجاد مشاغل خرد و شغل‌های پایدار، پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی، رفع بیکاری و آموزش مهارت‌های لازم مدنظر مسئولان قرار بگیرد.

وی ساماندهی بافت‌های فرسوده شهری را مستلزم مشارکت همگانی دانست و گفت: استفاده از نهادهای توسعه‌گر به عنوان عوامل اجرایی تحقق سیاست‌های کلان حاکمیت در این حوزه، سیاست‌گذاری، اولویت‌بندی و تعیین پروتکل‌های تشخیصی و درمانی مداخله در بافت‌های هدف، تهیه طرح‌های جامع اقتصادی- کالبدی بازآفرینی شهری در بافت‌های هدف، تهیه طرح‌های جامع پیشگیرانه در ایجاد بافت‌های ناکارآمد جدید در ابعاد ملی، منطقه‌ای و شهرستانی، سطح‌بندی، اولویت‌بندی و زمان‌بندی نحوه و نوع مداخله دولت و توسعه‌گران در بازآفرینی شهری از جمله پیشنهادهای کارشناسان برای احیای بافت‌های فرسوده شهری است که باید مورد توجه قرار بگیرد.

این کارشناس عمران شهری ادامه داد: گسترش فضایی بی‌رویه و بدون برنامه شهرهای بزرگ و متوسط کشور در چند دهه گذشته، باعث شکل‌گیری بافت‌های جدید شهری در مجاورت شهرها و جابجایی ساکنان و کاربری‌های شهری به نواحی جدید شده است و در نتیجه این جابجایی، به‌تدریج بافت‌های قدیمی شهرها که نقطه‌ جوشش اصلی یک شهر و نشان دهنده هویت آن شهر است، کارکرد و حیات اجتماعی- اقتصادی خود را از دست داده و به سمت رکود و فرسودگی گرایش پیدا کرده‌ است.

بازسازی بیش از ۲۵ طرح بازآفرینی شهری در اردبیل

محمود صفری، شهردار اردبیل از اجرای ۲۵ طرح بازآفرینی شهری در محلات هدف و کم‌ برخوردار خبر داد و گفت: عملیات اجرایی این طرح‌ها از سه سال گذشته در اردبیل آغاز شده و تکمیل آنها نیازمند اعتبار لازم است.

وی اظهار کرد: برای اجرای این طرح‌ها از سوی شرکت بازآفرینی شهری ۳۰۰ میلیارد ریال اعتبار اختصاص یافته که کافی نبوده و نیاز است اعتبار لازم برای این طرح‌ها تامین شود.

صفری افزود: یکی از اولویت‌های دولت ایمن‌سازی و نوسازی ساختمان‌های فرسوده شهری و اجرای طرح‌های مشترک بین شهرداری و اداره‌ کل راه‌ و شهرسازی در محلات هدف بازآفرینی است که مطابق این اولویت‌ها، بازسازی و نوسازی بافت‌های فرسوده شهری در دستور کار قرار گرفته است.

شهردار اردبیل ادامه داد: باتوجه به اینکه یک سوم جمعیت شهری اردبیل در سکونت‌گاه‌های غیررسمی، سکونت‌گاه‌هایی با بافت‌های تاریخی، بافت ناکارآمد و بافت ناسازگار شهری ساکن هستند ضروری است مبالغ اختصاصی از سوی شرکت بازآفرینی شهری افزایش یابد چرا که بازآفرینی بافت‌های ناکارآمد شهری نیازمند اعتبار ویژه است.

صفری با اشاره به اجرای طرح‌های بازآفرینی شهری در محلات حاشیه شهر بیان کرد: احداث پارک ۶ هکتاری در محله میراشرف و پازل‌چینی معابر تپه میراشرف، سرای محله گلمغان، مرکز جامع سلامت، احداث یک باب ساختمان کلانتری و خانه سلامت، آسفالت‌ریزی و جدول‌گذاری محلات ایران‌آباد، گلمغان و بهشت‌زهرا از جمله طرح‌های بازآفرینی شهری در اردبیل است.

وی همچنین از تصویب لایحه تخفیف ۵۰ درصدی برای احیای بافت‌های فرسوده شهری خبر داد و گفت: این لایحه در شورای شهر اردبیل تصویب شده و به‌زودی اجرا می‌شود.

اعمال مشوق‌های ۱۹ گانه در حوزه بازآفرینی شهری و نوسازی

محبوب حیدری ، مدیرکل راه و شهرسازی استان اردبیل از اعمال مشوق‌های ۱۹ گانه در حوزه بازآفرینی شهری و نوسازی خبر داد و گفت: اعطای یک طبقه‌ تشویقی نسبت به تراکم مجاز طرح مصوب، تسهیل در ضوابط پارکینگ، کاهش فضای آزاد، عدم احتساب بالکن و تراس در محاسبه‌ تراکم ساختمانی از جمله مشوق‌های نوسازی بافت‌های فرسوده در استان است.

وی افزود: علاوه بر این و بر اساس اعلام شهرداری اردبیل، مالکان بافت‌های فرسوده شهری می‌توانند قطعات ۱۰۰ متر را با تمام عرصه، بالای ۱۰۰ متر تا ۲۰۰ متر را با ۱۲ متر فضای آزاد و بالای ۳۰۰ متر را با فضای آزاد ۱۵متر بسازند.

حیدری ادامه داد: همچنین بر اساس اعمال مشوق‌های بازآفرینی در صورت تجمیع چند بنا، در کنار تخفیف ۵۰ درصدی صدور پروانه، ۲ طبقه‌ تشویقی برای مالکان در نظر گرفته شده است.

وی با اشاره به مساعدت و کمک‌های دولتی در بازآفرینی و نوسازی مسکن، بافت‌های فرسوده و ناکارآمد شهری اردبیل اظهار کرد: این حمایت‌ها جزو حقوق مالکان املاک و سازندگان در بافت‌های فرسوده و ناکار آمد شهری بوده و آنها حق دارند از این مشوق‌ها بهره‌مند شوند که لازمه آن واقع شدن ملک افراد در محدوده بافت‌های فرسوده می‌باشد.

حیدری ادامه داد: در گام اول شهروندان می‌توانند با ورود به سامانه اینترنتی مربوط به تسهیلات بافت فرسوده به آدرسwww.facility.udrc.ir از قرارگیری ملک خود در محدوده بافت‌های فرسوده مطلع و در صورت تایید از حمایت‌هایی همچون صدور مجوزها و انشعابات، وام و تسهیلات بانکی، کمک‌های کالبدی (شهرسازی) و یا واحد مسکونی در مقابل زمین بهره‌مند شوند.

صدور بیش از ۶ هزار پروانه نوسازی در بافت‌های فرسوده اردبیل

صمد علامه ، معاون مسکن و ساختمان راه و شهرسازی استان اردبیل از صدور بیش از ۶ هزار پروانه ساختمانی برای واحدهای مسکونی در بافت‌های فرسوده و ناپایدار شهری اردبیل خبر داد.

وی اظهار کرد: در حوزه بازآفرینی و نوسازی بافت‌های فرسوده و ناپایدار شهری مشوق‌های خوبی برای ساکنان این مناطق و محله‌های هدف در نظر گرفته شده است.

علامه افزود: با توجه‌ به برنامه‌ریزی و اقدامات صورت‌ گرفته مطالعات جامع بازآفرینی شهری در بیشتر شهرهای بزرگ استان از جمله اردبیل، خلخال، پارس‌آباد مغان و مشگین‌شهر انجام‌ شده است.

وی با اشاره به قرار گرفتن یک‌ پنجم جمعیت در سکونتگاه‌های غیررسمی و ۱۰ درصد جمعیت استان اردبیل در محدوده بافت‌های فرسوده و ناپایدار شهری، بر لزوم اجرای برنامه‌های کوتاه‌ مدت و بلندمدت شرکت بازآفرینی شهری ایران در مناطق و محلات هدف بازآفرینی تاکید کرد.

معاون مسکن و ساختمان راه و شهرسازی استان اردبیل با بیان اینکه در بیشتر شهرهای استان طرح‌های جدید مربوط به حوزه بازآفرینی تعریف شده است ، افزود: امسال طرح خانه سلامت با عنوان گرم‌خانه بانوان از محل اعتبارات شرکت بازآفرینی شهری ایران به شهرداری اردبیل تحویل شده است.

به گزارش ایرنا، بیش از ۳۰ درصد جمعیت استان اردبیل در بافت ناکارآمد و سکونت‌گاه‌های غیررسمی زندگی می‌کنند ، به طوری که در اردبیل ۲۰ سکونت‌گاه، در مشگین‌شهر ۱۲ سکونت‌گاه ، در پارس‌آباد ۱۱ و در خلخال هفت محله در قالب سکونت‌گاه غیررسمی شناسایی شده و برای بازسازی آنها ۷۵۰ میلیارد ریال اعتبار اختصاص یافته است.

استان اردبیل جزو ۱۰ استان کشور در زمینه فراوانی وقوع حوادث طبیعی به‌شمار می‌رود و هر از گاهی بروز حادثه‌هایی مانند زمین لرزه ، رانش زمین ، سیل ، خشکسالی ، صاعقه ، طوفان ، سرمازدگی ، برف سنگین ، سرما و یخبندان شدید خساراتی بر جای می‌گذارد و ضروری است مسئولان دستگاه‌های مربوطه اراده و برنامه جامعی برای ساماندهی بافت‌های فرسوده در نقاط مختلف شهرها داشته باشند.

ایسنا